
|
Modernisering
Faciliteiten
Digitale Stad Eindhoven richt
zich op drie min of meer onafhankelijke diensten:
-
Wegwijzer in de regio
-
E-mail-hosting
-
Web-hosting
DSE biedt geen Internet-toegang.
Andere partijen zijn in staat die dienst zeer professioneel en dikwijls
vrijwel kosteloos te verlenen. Eenmaal via zo'n provider op Internet kan
bij DSE van de geboden diensten gebruik worden gemaakt. Deze diensten zullen
worden uitgebreid en verbeterd. De huidige DSE-gebruikers en bezoekers
blijken onder meer de volgende wensen te hebben:
-
Een complete en actuele portal
-
Online en realtime communicatie
op sites
-
Discussie-platformen voor specifieke
onderwerpen
-
Samenwerken op afstand en bestanden
veilig delen
-
Betrouwbare toegang tot E-mail
op elk tijdstip van de dag
-
Veilig raadplegen van E-mail
vanuit willekeurige plaatsen in de wereld
-
Zo min mogelijk beperkingen
op verzenden en ontvangen
-
Oplossingen voor ongevraagde
mail (spam en virussen)
-
Meer diskruimte voor persoonlijke
Web-sites
-
Mooie URLs (Web-adressen) voor
organisaties
-
Alternatieven voor FTP (uploaden
van files)
-
Ondersteuning van HTML-editors
-
Instant Web-pagina's en sites
-
Toegangsrestrictie voor delen
van de site
-
Inzicht in het bezoek aan de
Web-site
-
Gastenboek en stemmenteller
Opruiming
Om een begin te kunnen maken
met het invullen van al die wensen moest er eerst flink wat puin worden
geruimd. Tijdens de succesvolle jaren van DSE stonden de technische ontwikkelingen
niet stil. Her en der zijn op de server aanpassingen gedaan en vernieuwingen
gepleegd maar om DSE echt te laten profiteren van de laatste mogelijkheden
was het van belang om eerst een grote schoonmaak te houden. Diverse opruimacties
waren nodig om orde scheppen en een overzicht te krijgen van de gebruikte
accounts en Web-sites, HTML-code, (applicatie) software en (cgi-)scripts.
Vormgeving
Het consistent houden van de
vormgeving blijkt een moeilijke opgave wanneer meerdere mensen, de vrijwilligers
van DSE, verscheidene HTML-pagina's onderhouden. Daarom zullen een groot
aantal pagina's op de vernieuwde DSE voortaan vanuit een database worden
gegenereerd. Het bijhouden van de portal-pagina's wordt dan beter beheersbaar
en kan uiteindelijk zelfs gedeeltelijk op initiatief van de bezoekers en
gebruikers van DSE gebeuren.
Daarnaast zullen we voortaan
met behulp van Cascading Style Sheets een groot deel van de vormgeving
op een centrale plaats gaan beheren. Daarmee wordt de HTML-code van de
eigenlijke pagina's een stuk eenvoudiger. In die centrale CSS staat dan
de informatie over het gebruikte font, de kleuren en de achtergrondplaatjes.
Op www.handleidinghtml.nl kun je alles vinden over Cascading Style Sheets
en correcte HTML-code volgens de standaarden van het World Wide Web Consortium.
Organisatie en procedures
Door DSE werd onderscheid gemaakt
tussen twee typen gebruikers: Bewoners en Deelnemers. Bewoners van de Digitale
Stad zijn gebruikers met een persoonlijk account. Organisaties konden zich
aanmelden als Deelnemer en beschikten over extra faciliteiten. Om verwarring
omtrent het aanmelden en toewijzen te voorkomen wordt de procedure sterk
vereenvoudigd:
iedereen kan direct een account
krijgen en is daarmee DSE-gebruiker,
dit account kan onder voorwaarden
naar status Deelnemer worden opgewaardeerd,
iedereen kan een link in de
diverse rubieken van DSE aanvragen naar zijn site,
er komt een mogelijkheid tot
sponsoring d.m.v. banners in de rubrieken,
er komen duidelijke en stricte
voorwaarden voor het gebruik van DSE.
Platform
Hardware
Omdat de nieuwe applicaties
veel rekenkracht gaan vergen is gezocht naar een krachtige server. Die
rekenkracht is vooral nodig omdat intensief gebruik zal worden gemaakt
van databases en encryptie. De keuze is uiteindelijk gevallen op een Dell
PowerEdge 2550, met 100GB RAID, 1GHz dual CPU en 1GB memory. De PowerEdge
bleek aanzienlijk beter te presteren dan vergelijkbare andere hardware
met dezelfde opgegeven specificaties.

Open Source
Er zijn diverse redenen om te
kiezen voor kosteloze Open Source Software. DSE kan het zich eenvoudig
niet veroorloven om geld uit te geven aan dure licenties die nodig zouden
zijn voor Closed Source Software. Open Source Software heeft echter ook
het grote voordeel dat de code inzichtelijk is en dus kan worden aangepast
en uitgebreid. Op die manier kunnen relatief snel sterk verbeterde en nieuwe
toepassingen ontstaan. Het project DSE 2002 voegt verscheidene Open Source
pakketten samen tot een nieuw geheel en is in die zin uniek .

UNIX
Er zijn diverse Open Source
UNIX-systemen beschikbaar. FreeBSD is een zeer geavanceerd UNIX-systeem
en voor server-toepassingen uitermate geschikt vanwege de grote stabiliteit.
Al vanaf de oprichting draait DSE op FreeBSD. De geringe down-time in al
die jaren heeft die stabiliteit ruimschoots bewezen.

Beveiliging
Veel mensen realiseren zich
niet dat hun wachtwoorden (en de rest) meestal voor iedereen 'zichtbaar'
over het Internet worden gestuurd. Anderen met wie het netwerk wordt gedeeld
(en dat gebeurt op de werkplek, op scholen of bij openbare Internet-gelegenheden)
kunnen vrij gemakkelijk meekijken. Om dit tegen te gaan zijn speciale maatregelen
nodig. Ook daarvoor zijn diverse Open Source producten beschikbaar. De
bekendste is OpenSSL, een soort 'bouwdoos' voor encryptie.
SSL staat voor Secure Socket
Layer, een toegevoegde beveilingslaag om het Internet-verkeer, op het moment
van versturen, te versleutelen. Aan de kant van de ontvanger dient de data
dan ook weer te worden ontsleuteld als het wordt ontvangen. Dit coderen
en decoderen kan ertoe leiden dat beveiligde communicatie trager is.
Met behulp van OpenSSL wordt
het onmogelijk om wachtwoorden en andere zaken af te luisteren. OpenSSH
is een van de pakketten die gebruik maken van OpenSSL en biedt de gebruikers
van DSE de mogelijkheid om op een veilige manier bestanden te uploaden.
Het protocol wat gebruikt wordt heet SFTP, wat staat voor Secure File Transfer
Protocol.
De nieuwe machine is ook
voorzien van het indringer-detectiesysteem SNORT. SNORT houdt dag en nacht
het netwerk in de gaten en beschermt de machine tegen kwaadaardige aanvallen.

Web-server
Apache is de meest gebruikte
Web-server op het Internet en eveneens een sprekend voorbeeld van zeer
succesvolle Open Source software. Op de nieuwe Digitale Stad Eindhoven
zal een uitgebreide Apache Web-server draaien met diverse extra modules
om koppelingen te maken naar andere pakketten zoals PHP, FrontPage en MySQL.
De OpenSSL-module zorgt ervoor
dat Web-pagina's veilig bezocht kunnen worden via HTTPS. Dit zijn bijvoorbeeld
de pagina's waar persoonlijke gegevens op staan of waar gevraagd wordt
om een wachtwoord in te vullen. Beveiligde pagina's zijn herkenbaar aan
het adres dat begint met https en aan het gesloten hangslotje onderin de
browser. HTTPS staat voor HyperText Transfer Protocol, Secure. Door DSE
is een officieel certificaat aangeschaft om de veiligheid te garanderen.
De Web-DAV-module zorgt ervoor
dat files op de server eenvoudig kunnen worden bekeken via Web-Folders
in Microsoft-producten. Web-DAV staat voor Web-based Distributed Authoring
and Versioning en is een standaard voor het (gezamenlijk) op afstand beheren
van files op een Web-server.

Database-server
De database server vormt het
hart van de nieuwe Digitale Stad Eindhoven. Ook wat betreft Open Source
database-servers is er keuze uit verscheidene producten, bijvoorbeeld PostgreSQL
en miniSQL. Er is gekozen voor MySQL, onder meer vanwege de grote mate
van ondersteuning. Die populariteit van MySQL voor met name Internet-toepassingen
is vooral te danken aan de hoge snelheid en stabiliteit van deze server.

IRC-server
Een eigen IRC-server op DSE
biedt maximale mogelijkheden voor chatten volgens dit beproefde Internet
Relay Chat protocol. Het is de bedoeling om elke site op DSE een eigen
kanaal te geven op de (Open Source) IRC-server. De IRC-server zal open
staan voor connecties van buitenaf zodat in principe elke IRC-client gebruikt
kan worden om mee te doen. De populairste client voor PC's is zonder twijfel
MiRC.
IM-server
Met Instant Messaging kun je
zien of mensen online zijn en rechtstreeks korte berichten uitwisselen.
Bekende Instant Messaging services zijn ICQ, AOL en MSN. Het Open Source
alternatief heet Jabber en is in staat om al die commerciële diensten
met elkaar te verbinden. Op DSE zal een eigen Jabber-server gaan draaien.
Jabber-clients zijn voor tal van platformen gratis beschikbaar.

H323 Video-conferencing
H323 is een standaard voor het
versturen van audio en video over het Internet die onder meer wordt ondersteund
door Netmeeting van Microsoft. Op de nieuwe machine zullen experimenten
worden uitgevoerd om het gebruik van deze technieken te stimuleren. OpenH323
is een Open Source initiatief op dit gebied.

Zoekmachine
Op DSE zal ook een nieuwe zoekmachine
gaan draaien. Bekende Open Source zoekmachines zijn ht://Dig, ASPSeek en
Swish-e. Een minder bekende is Mnogosearch. Toch lijkt juist deze software
heel erg geschikt voor DSE ondere andere vanwege de mogelijkheid om in
de Nederlandse taal te zoeken.
E-mail
POP3, IMAP en SSL
POP, een afkorting voor Post
Office Protocol. klinkt de meeste e-mail-gebruikers wel bekend in de oren.
Vrijwel alle Internet-providers bieden een zogenaamde POP-server aan waarvan
de hostname in de e-mail-client moet worden overgenomen opdat e-mail naar
de eigen PC kan worden gehaald. Het typisch gebruik van POP bestaat uit
het copiëren van de mail naar de eigen PC waarna het op de server
verdwijnt.
Naast POP is er ook IMAP.
IMAP staat voor Internet Message Access Protocol en heeft als doel om e-mail
op afstand te kunnen beheren alsof het op de eigen PC staat maar
zonder
het steeds over te halen. Typisch gebruik van IMAP is het synchronizeren
van de PC met de server. Het synchronizeren kan beperkt blijven tot alleen
de headers van de mail zodat eerst bepaald kan worden of berichten interessant
zijn. Op de server blijft actuele mail enige tijd staan. Met de steeds
grotere berichtenstroom en reizende mensen met en zonder laptops is IMAP
een aantrekkelijk alternatief voor POP. Pegasus Mail is een gratis mail
client met ondersteuning voor IMAP.

Op de nieuwe server van DSE
zullen zowel POP- als IMAP-mail-servers naast elkaar draaien. Daarbovenop
nog eens twee secure servers die de beide protocollen over SLL (Secure
Socket Layer) aanbieden. Met behulp van clients als Outlook Express, Netscape
Messenger en Eudora kan e-mail dan volledig veilig worden opgehaald en/of
bekeken. De gebruikte software is Courier IMAP in combinatie met OpenSSL
en MySQL. Ook Courier IMAP is Open Source.

Maildir
Om optimaal gebruik te kunnen
maken van de nieuwe e-mail-mogelijkheden wordt op de nieuwe DSE-machine
overgegaan op een andere manier van opslaan van binnenkomende e-mail. Deze
nieuwe manier heet Maildir en heeft als voornaamste voordeel dat de e-mail
door meerdere programma's gelijktijdig kan worden geraadpleegd. Tot nu
toe kon e-mail daarmee verloren gaan omdat alle e-mail in één
file stond. Met Maildir zal e-mail voortaan als losse files per bericht
in een speciale directory (Maildir) worden bewaard onder de login-directory
van de DSE-gebruiker.
Web-mail
Om e-mail overal ter wereld
te kunnen bekijken is er natuurlijk Web-mail. DSE was een van de eerste
sites met zo'n Web-gebaseerde mail client. SquirrelMail is een moderne
variant in Open Source en zeer geschikt voor de nieuwe DSE, onder meer
omdat het IMAP ondersteunt. Om veilig mail te kunnen raadplegen vanaf elke
plek in de wereld wordt Squirrel over HTTPS aangeboden.

Bestrijding van 'spam'
Veel DSE-gebruikers klagen over
ongewenste (reclame-)berichten in hun mailbox en vragen zich af wat daaraan
is te doen. Helaas is er geen echte oplossing voor. Het is nou eenmaal
onmogelijk om onderscheid te maken tussen gewenste en ongewenste mail.
De enige die dat onderscheid kan maken is de ontvanger.
Toch is 'spam' een serieus
probleem dat bestreden dient te worden. Gelukkig groeit het besef ook bij
overheden dat spamming als een illegale activiteit gezien dient te worden.
Vooralsnog is er echter nog geen echte wetgeving en lijkt de beste optie
het automatisch onderzoeken van de mail om vervolgens met name conclusies
te trekken uit de afkomst.
Er bestaan op Internet inmiddels
databases met daarin als verdacht aangemerkte bronnen. Deze zogenaamde
Realtime Black Lists (RBL) kunnen 'online' worden geraadpleegd. Probleem
is natuurlijk dat die databases moeten worden bijgehouden en uiteindelijk
zal voor het raadplegen waarschijnlijk moeten worden betaald. Vooralsnog
zijn er een aantal gratis en is het de moeite waard om een automatische
scanner te implementeren. Zo'n scanner zal bepaalde mail alleen als verdacht
bestempelen (en niet verwijderen) zodat de ontvanger de mail aan de hand
van die bestempeling kan sorteren maar verder vrij blijft om met de mail
te doen wat hij wil. Vergelijk het met een stempel van de sorteermachine
die op de envelop wordt gezet. Spamassissin is zo'n mail scanner die niet
alleen de RBLs raadpleegt maar bovendien de binnenkomende mail ook nog
op een indrukwekkend aantal andere zaken test. Desondanks blijft het 'spamgehalte'
een advies aan de ontvanger en zal een deel van de mail onterecht worden
aangemerkt als spam en vice versa.
Een effectievere methode
is Tagged Message Delivery. Hierbij wordt alle mail van onbekenden in eerste
instantie tegengehouden en krijgt de afzender het verzoek om zijn bedoelingen
te bevestigen. Pas nadat de afzender de bevestiging heeft gestuurd wordt
de mail afgeleverd. Dit levert natuurlijk wat vertraging en ander ongemak
op maar de methode is wel heel effectief. Spammers zullen een bevestigingsverzoek
niet beantwoorden. Met behulp van een persoonlijke whitelist wordt
alle mail van bekenden wel gewoon direct afgeleverd.

Onderscheppen van virussen
Er zijn gebruikers die aan DSE vragen om virussen te stoppen. Als beheerders
van DSE vinden we in principe dat we van de mail aan onze gebruikers
moeten afblijven en dat het de verantwoordelijkheid van de ontvanger is
om mail weg te gooien. Daarom onderscheppen we de virus-mail, zetten die een week
apart ('in quarantaine') en sturen de gebruiker een waarschuwing.
Overigens zijn virussen vrijwel
zonder uitzondering alleen gevaarlijk als wordt gebruik gemaakt van producten
van Microsoft, met name de mail-client Outlook. Op deze pagina staan voldoende
verwijzingen naar alternatieven die bovendien veel beter aan de afgesproken
Internet-standaarden voldoen.

Mail versturen
Om te voorkomen dat DSE wordt
misbruikt voor het versturen van spam is enige tijd geleden het versturen
van e-mail via DSE beperkt tot Web-mail. Het is dus niet meer mogelijk
om in de eigen e-mail client zoals Eudora, Pegasus, Netscape of Outlook
de (SMTP-)server van DSE in te stellen als mail-host voor het verzenden
van mail. In plaats daarvan zal een andere host gebruikt moeten worden.
Meestal heeft de provider die toegang geeft tot Internet een mailhost die
op dat moment gebruikt mag worden. Zodra ergens anders wordt ingebeld moet
echter weer een andere host worden ingevuld. Dat is onhandig en soms ook
onveilig, bijvoorbeeld tijdens reizen of wanneer om andere redenen bij
een vreemde provider wordt ingebeld. Die provider kan bovendien op een
blacklist staan, zodat de verstuurde mail als spam wordt bestempeld en
niet wordt afgeleverd. Zeker wanneer gebruik gemaakt wordt van openbare
of gratis providers is die kans aanwezig.
DSE zou graag ook een betrouwbare
en veilige service bieden voor het versturen van e-mail. Het is echter
onwenselijk om gebruikers ongecontroleerd toegang te geven tot de DSE-mailhost
vanwege de risico's voor misbruik. Gecontroleerde toegang en voorkomen
van misbruik betekent allereerst enige zekerheid omtrent de bedoelingen
van de gebruiker en vervolgens ook autenticatie bij gebruik. Om dat laatste
te bereiken zijn er inmiddels goede oplossingen. De meest geschikte lijkt
SASL, Simple Authentication and Security Layer. In combinatie met SSL zou
DSE daarmee een betrouwbare en veilige manier van mail versturen kunnen
aanbieden. DSE gebruikt Postfix als SMTP server. SMTP staat voor Simple
Mail Transfer Protocol.
Mail Aliases
Het adres waarop DSE-gebruikers
e-mail ontvangen is gelijk aan de accountnaam met de toevoeging @dse.nl.
Omdat de accountnaam beperkingen kent (zoals een maximum aantal van acht
tekens) is daarmee ook de naamgeving van het e-mail-adres beperkt. Op de
nieuwe machine wordt het mogelijk om een aantal e-mail-aliases in te stellen
die deze beperkingen niet kennen. De enige voorwaarde is het voorkomen
van een punt in de alias, bijvoorbeeld Ron.vandenDungen@dse.nl. Een gebruikelijke
conventie en nodig om onderscheid te kunnen maken tussen de accountnamen
en aliassen. Aliassen zijn trouwens ook erg handig als tijdelijke e-mail-adressen
en kunnen bescherming bieden tegen spam.
Mailing Lists
Aan Deelnemers van DSE zal de
mogelijkheid worden geboden om mailing-lists te creëren. Vooral voor
leden van verenigingen een erg effectief communicatiemiddel. Dergelijke
lijsten zouden er dan bijvoorbeeld zo uit kunnen zien: bestuur@cascade.dse.nl
of junioren@cascade.dse.nl met daarop respectievelijk de bestuursleden
en de junioren van de zangvereniging. Om de lijst te beheren zal het Open
Source product Mailman worden ingezet.
Web-site-faciliteiten
Subdomeinnamen
Vooral Deelnemers bijken grote
waarde te hechten aan het adres waaronder hun site te vinden is op Internet.
Om aan die wens tegemoet te komen zijn alle Deelnemer-sites voortaan te
vinden via een eigen domeinnaam onder het DSE-domein. Het toegewezen subdomein
zal tevens worden gebruikt voor mailing-lists zoals hierboven beschreven.
Voor het realiseren van de subdomeinhosting gebruiken we de Rewrite-module
van Apache.
De migratie van alle Deelnemers
naar eigen sub-domeinnamen is inmiddels al op de oude server voltooid.
Uiteraard zijn alle oude adressen werkend gebleven. Een site is nu op een
aantal manieren te bereiken:
-
via http://<site>.dse.nl/
de eigenlijke 'canonical' naam waarnaar alle alternatieven hieronder worden
herschreven
-
via http://www.dse.nl/<site>/
de tot nu toe gebruikelijke vorm
-
via http://www.dse.nl/~<gebruiker>
die naam moet blijven werken na een opwaardering naar Deelnemer
-
via http://www.<site>.dse.nl/
omdat dat tenslotte de Internet-conventie is
-
via http://<oudenaam>.dse.nl/
als een Deelnemer een nieuwe naam voor <site> heeft gekozen
-
via http://www.<oudenaam>.dse.nl/
de nette conventie met de oude naam
-
via http://www.dse.nl/<oudenaam>/
omdat die oude naam al op die manier in gebruik was
-
via http://dse.nl/<site>/,
http://dse.nl/~<gebruiker> en http://dse.nl/<oudenaam>/
zonder de www-conventie
Fotoalbums
Een van de eerste zaken die
beschikbaar zal komen is het automatische fotoalbum. Het uploaden van een
aantal Jpeg-files is voldoende om een nieuw fotoalbum te creëren.
Deze faciliteit komt voor alle gebruikers beschikbaar. Het programma is
gebaseerd op PHPix.
FrontPage
Veel sites bij DSE blijken gemaakt
te worden met Microsoft FrontPage. Om echter optimaal gebruik te maken
van de functionaliteit van het pakket zijn voorzieningen nodig op de server.
Om welke componenten van FrontPage het precies gaat is te vinden op de
support-site
van Microsoft. Op DSE draaien de FrontPage 2002 server extensions,
zowel in het Engels als in het Nederlands. Ik ben nog op zoek naar ervaren
gebruikers om deze faciliteit te testen. Ook de FrontPage server extensions
kunnen voor elke site worden aangevraagd.

Statistieken
Een van de beste pakketten om
het verkeer naar een Web-site zichtbaar te maken is Webalizer. Dit pakket
laat op een heel eerlijke manier de hits zien. Alle Deelnemers hebben inmiddels
kennis kunnen maken met individuele statistieken op basis van Webalizer.
Op de nieuwe server zal het pakket ook weer worden geïnstalleerd.
De vormgeving van de pagina's van Webalizer kan worden aangepast aan de
huisstijl van de site.

Site-forums
Deelnemer-sites krijgen een
mogelijkheid om een discussie-forum te openen. Het is de bedoeling om phpBB
als basis te nemen voor deze faciliteit. Dit pakket kent uitgebreide mogelijkheden
zoals moderatie, emoticons, avatars en zowel open als gesloten discussies.

Site-chat
Chatten op de sites van Deelnemers
wordt mogelijk door middel van een Java-applet die verbinding maakt met
de IRC-server van DSE. Waarschijnlijk zal worden gekozen voor jIRC waarvoor
DSE de benodigde licenties en certificaten zal aanschaffen. jIRC is shareware.

Toegangsrestrictie
De Apache Web-server voorziet
in het afschermen van bepaalde delen een Web-site door middel van een speciale
module. Bezoekers dienen dan een naam en wachtwoord te geven om toegang
te krijgen. Het opzetten van zulke restrictie is niet echt moeilijk maar
voor de encryptie van de wachtwoorden is speciale software nodig. Hiervoor
zal een eenvoudige Web-interface worden gemaakt.
Gastenboek
Er komt een nieuw gastenboek
met features als smiley's, e-mail-notificatie en een moderatie-scherm.
Het nieuwe gastenboek zal worden gebaseerd op phpBook (Open Source van
NETonE).
Site-poll
Van dezelfde makers als phpBook
komt phpVote, een stemmenteller die straks voor elke site kan worden aangevraagd.
Meer...
Werk genoeg voorlopig, maar
goeie ideeën zijn altijd welkom. :-)
|